{"id":2239,"date":"2018-03-31T21:41:40","date_gmt":"2018-03-31T19:41:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sior.pl\/?p=2239"},"modified":"2018-03-31T22:53:05","modified_gmt":"2018-03-31T20:53:05","slug":"wielkie-idee-wielcy-wychowawcy-system-marii-montessori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sior.pl\/?p=2239","title":{"rendered":"Wielkie idee \u2013 wielcy wychowawcy. System Marii Montessori"},"content":{"rendered":"

\"\"Po reformach szk\u00f3\u0142 elementarnych i \u015brednich, jakie wdra\u017cano w wielu krajach europejskich, przysz\u0142a kolej na przedszkola i szko\u0142y specjalne. Prze\u0142omow\u0105 rol\u0119 w pracy nad dzie\u0107mi ma\u0142ymi, wywodz\u0105cymi si\u0119 z rodzin ubogich odegra\u0142a Maria Montessori, kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 i publikacje teoretyczne wywar\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j europejskiej my\u015bli pedagogicznej. Jej do\u015bwiadczenia wychowawcze i intensywne d\u0105\u017cenie do stworzenia plac\u00f3wek przyjaznych ma\u0142ym dzieciom da\u0142y skuteczny or\u0119\u017c do r\u0119ki propagatorom fundamentalnych zmian w o\u015bwiacie przedszkolnej i specjalnej. \u015awiadectwem wagi problem\u00f3w wychowawczych sygnalizowanych przez w\u0142osk\u0105 reformatork\u0119 by\u0142y liczne przedruki jej prac teoretycznych oraz publikacje upowszechniaj\u0105ce jej punkt widzenia.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 zasad\u0105, od kt\u00f3rej Maria Montessori nie odst\u0105pi\u0142a ani o krok, by\u0142a formu\u0142a \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy plac\u00f3wki wychowawczej z domem rodzinnym. Rozw\u00f3j ma\u0142ego dziecka m\u00f3g\u0142 przebiega\u0107 harmonijnie, o ile uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 przychylno\u015b\u0107 rodzic\u00f3w lub opiekun\u00f3w wychowanka. W tym celu personel domu dzieci\u0119cego by\u0142 zobligowany do dawania praktycznych rad i wskaz\u00f3wek, a nawet odbywania szkole\u0144 w zakresie post\u0119powania z dzie\u0107mi zaniedbanymi. Przede wszystkim starano si\u0119 wykazywa\u0107 szkodliwo\u015b\u0107 stosowania kar cielesnych na rzecz upominania i dezaprobaty wobec niepo\u017c\u0105danych zachowa\u0144. Tego rodzaju wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy rodzicami a przedszkolem lub domem dzieci\u0119cym, oparta na wymianie wzorc\u00f3w kulturowych, do\u015bwiadcze\u0144 i wzajemnej \u017cyczliwo\u015bci, przynosi\u0142a po\u017c\u0105dane efekty.<\/p>\n

Istotne by\u0142y nie tylko zmiany w systemie opieki nad ma\u0142ym dzieckiem, ale tak\u017ce w jego najbli\u017cszym otoczeniu, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o dostosowa\u0107 do jego potrzeb i mo\u017cliwo\u015bci. Zacz\u0119to od wymiany wyposa\u017cenia, usuni\u0119to \u0142awki lekcyjne i stoliki nauczycielskie odgradzaj\u0105ce pedagoga od jego wychowank\u00f3w. W zamian pojawi\u0142y si\u0119 mniejszych rozmiar\u00f3w krzese\u0142ka, stoliki, szafki, tablice, pomoce dydaktyczne, a nawet umywalki i urz\u0105dzenia sanitarne. Nawet klamki w drzwiach musia\u0142y by\u0107 instalowane na odpowiedniej wysoko\u015bci. Maria Montessori domaga\u0142a si\u0119, by podobne zmiany przenosi\u0107 do szk\u00f3\u0142 elementarnych, tak aby dziecko w otoczeniu szkolnym mog\u0142o si\u0119 czu\u0107 swobodnie i bezstresowo. Jej zdaniem \u201eDawne meble by\u0142y nieodzownym elementem dyscypliny i wyrabiania bierno\u015bci u dzieci, czyni\u0105c jednocze\u015bnie niepowetowana krzywd\u0119 ich rozwojowi fizycznemu\u201d.<\/p>\n

Podobnie du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142a wychowawczyniom ma\u0142ych dzieci. Powinny one by\u0107 zawsze blisko swych wychowank\u00f3w, stara\u0107 si\u0119 reagowa\u0107 na ich potrzeby, mniej czasu po\u015bwi\u0119ca\u0107 na nauk\u0119, a wi\u0119cej na zabawy i gry rozwijaj\u0105ce samodzielno\u015b\u0107, spostrzegawczo\u015b\u0107, a tak\u017ce nawyki wsp\u00f3lnotowe. Wychowawczyni powinna by\u0107 bardziej psychologiem ni\u017c nauczycielem, w swojej pracy stosowa\u0107 metod\u0119 obserwacyjn\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na analizowaniu zachowa\u0144 swych podopiecznych, prowadzeniu w tym celu tzw. karty biograficznej dziecka, w kt\u00f3rej odnotowuje przebieg proces\u00f3w rozwojowych w zakresie fizycznym i psychicznym, co pozwala na bie\u017c\u0105co korygowa\u0107 b\u0142\u0119dy i dostosowywa\u0107 formy opieki do adekwatnej linii wychowawczej. Niezb\u0119dne jest tak\u017ce wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z lekarzem i piel\u0119gniark\u0105 zar\u00f3wno w zakresie zdrowia, jak i higieny podopiecznych.<\/p>\n

W systemie M. Montessori istotne znaczenie przywi\u0105zuje si\u0119 do samorzutnej aktywno\u015bci dziecka, czemu s\u0142u\u017c\u0105 odpowiednie pomoce dydaktyczne, a tak\u017ce pozostawienie dziecku jak najwi\u0119kszej swobody ruchowej, jak i w podejmowaniu decyzji, co wyrabia w nim potrzeb\u0119 samodzielnego stawiania czo\u0142a trudno\u015bciom, jakie spotyka i stara\u0107 si\u0119 je przezwyci\u0119\u017cy\u0107. Kto m\u00f3wi o swobodzie dziecka, m\u00f3wi o jego ruchu \u2013 podkre\u015bla\u0142a w swej podstawowej pracy Domy dzieci\u0119ce.<\/p>\n

Do praktyki pedagogicznej przenosi\u0142a obserwacje z dzia\u0142alno\u015bci ogr\u00f3dk\u00f3w froeblowskich (jordanowskich), gdzie dzieciom pozostawia si\u0119 swobod\u0119 w doborze gier ruchowych i zabaw ze swymi r\u00f3wie\u015bnikami. Wychowawczyni stara si\u0119 ingerowa\u0107 tylko w razie potrzeby, poprzestaj\u0105c na obserwacji i dozorze tak, by po\u017c\u0105dana aktywno\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w zabaw nie obraca\u0142a si\u0119 przeciw im samym. W systemie M. Montessori chodzi\u0142o przede wszystkim \u201eo pobudzanie dzieci do ruchu, pracy, dobra nie za\u015b do pozostawiania ich w spokoju, bierno\u015bci i pos\u0142usze\u0144stwie\u201d.<\/p>\n

Istotny by\u0142 rozw\u00f3j fizyczny dziecka, s\u0142u\u017cy\u0142y temu r\u00f3\u017cnego rodzaju \u0107wiczenia przy zastosowaniu bogatego zestawu przyrz\u0105d\u00f3w: dr\u0105\u017cki, drabinki, linki, pi\u0142ki i inne przedmioty. Pomocne mia\u0142y by\u0107 tak\u017ce zaj\u0119cia porz\u0105dkowe i gospodarcze oraz w naturze poprzez bezpo\u015bredni\u0105 obserwacj\u0119 zjawisk przyrody, ptak\u00f3w, owad\u00f3w i zwierz\u0105t, hodowanie ro\u015blin, piel\u0119gnacj\u0119 teren\u00f3w ogrodowych. Zaj\u0119cia te z jednej strony wp\u0142ywa\u0142y korzystnie na zdrowie i rozw\u00f3j biologiczny, a z drugiej pozwala\u0142y wykaza\u0107 anomalie i odchylenia zaistnia\u0142e w organizmach dzieci\u0119cych.<\/p>\n

Dla rozwoju fizycznego, ale i umys\u0142owego niezb\u0119dne s\u0105 tak\u017ce prace wytw\u00f3rcze, M. Montessori propagowa\u0142a garncarstwo i elementy budownictwa z u\u017cyciem prawdziwych akcesori\u00f3w murarskich. Z jej inicjatywy do programu wychowania przedszkolnego wprowadzono zaj\u0119cia kszta\u0142tuj\u0105ce zmys\u0142y ma\u0142ego dziecka: dotyku, w\u0119chu, s\u0142uchu, wzroku i smaku. Pozwalaj\u0105 one na samodzielne poznawanie nie tylko struktury, ale i faktury otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci, reagowania na jej bod\u017ace, koncentrowania uwagi, wyci\u0105gania wniosk\u00f3w i stosowania ich w praktyce.<\/p>\n

Maria Montesori postulowa\u0142a wprowadzenie do programu nauczania cztero i pi\u0119ciolatk\u00f3w element\u00f3w czytania i pisania, a tak\u017ce pocz\u0105tk\u00f3w arytmetyki. Twierdzi\u0142a, \u017ce w tym wieku umys\u0142 jest ch\u0142onny i posiada najlepsza pami\u0119\u0107 mi\u0119\u015bniowo-dotykow\u0105. Dlatego w nauce czytania i pisania powinno stosowa\u0107 si\u0119 ruchome du\u017ce i wypuk\u0142e litery, kt\u00f3re dziecko poznaje dotykiem, a potem sk\u0142ada w wyrazy, tak jak dzisiejsze puzzle. Ten postulat spotka\u0142 si\u0119 z krytyk\u0105 specjalist\u00f3w wykazuj\u0105cych, \u017ce za wcze\u015bnie jest na tak znaczne obci\u0105\u017canie dzieci\u0119cej pami\u0119ci. Zbyt wczesna eksploatacja m\u00f3zgu mo\u017ce prowadzi\u0107 do zahamowa\u0144 w rozwoju a nawet biologicznych aberracji.<\/p>\n

Na pewien czas ten projekt zarzucono, ale w obecnej dobie wczesnego kszta\u0142cenia ma\u0142ych dzieci wraca si\u0119 do niego i stosuje w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu. Okaza\u0142o si\u0119 raz jeszcze, \u017ce pewnego rodzaju wizjonerstwo jest przydatne nawet w tak ma\u0142o elastycznej materii jaka jest udzia\u0142em opornych na nowinki struktur o\u015bwiatowych. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Polsce okresu mi\u0119dzywojennego zainteresowanie systemem M. Montessori by\u0142o znaczne, co znalaz\u0142o wyraz w praktyce dzia\u0142ania polskich przedszkoli, ochronek i dom\u00f3w dzieci\u0119cych. Jedn\u0105 z takich plac\u00f3wek by\u0142 sierociniec prowadzony przez wielkiego przyjaciela dzieci Janusza Korczaka.<\/p>\n

Mieczys\u0142aw Koz\u0142owski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po reformach szk\u00f3\u0142 elementarnych i \u015brednich, jakie wdra\u017cano w wielu krajach europejskich, przysz\u0142a kolej na przedszkola i szko\u0142y specjalne. Prze\u0142omow\u0105 rol\u0119 w pracy nad dzie\u0107mi ma\u0142ymi, wywodz\u0105cymi si\u0119 z rodzin ubogich odegra\u0142a Maria Montessori, kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 i publikacje teoretyczne wywar\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j europejskiej my\u015bli pedagogicznej. Jej do\u015bwiadczenia wychowawcze i intensywne d\u0105\u017cenie do stworzenia plac\u00f3wek przyjaznych ma\u0142ym dzieciom da\u0142y skuteczny or\u0119\u017c do r\u0119ki propagatorom fundamentalnych zmian w o\u015bwiacie przedszkolnej i specjalnej. \u015awiadectwem wagi problem\u00f3w wychowawczych sygnalizowanych przez w\u0142osk\u0105 reformatork\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2252,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles","post-has-thumbnail"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2239"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2253,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions\/2253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sior.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}